Onkruidbestrijdingsmiddelen kunnen voor milieuproblemen zorgen als ze in het oppervlaktewater terecht komen. Volgens Rommie van der Weide, onderzoeker onkruidbeheersing en emissiereductie Praktijkonderzoek Plant en Omgeving, is het belangrijk dat boeren zich bewust zijn van manieren die onvoldoende bekend zijn.
Een aantal onkruidbestrijdingsmiddelen wordt soms in te hoge concentraties in het oppervlakte water aangetroffen. Naast glyfosaat (in Roundup), zijn dit ook MCPA, 2,4 D en een aantal maisherbiciden. In het project www.schonebronnen.nl worden gegevens hierover op een rijtje gezet en door de diverse belanghebbenden en kennisleveranciers nagedacht over oplossingen. De onkruidbestrijdingsmiddelen die veelal problemen veroorzaken zijn middelen die veel gebruikt worden bij grote teelten zoals mais, granen en op grasland. Daarnaast worden glyfosaat en MCPA ook gebruikt buiten de landbouw.
De middelen waarover het gaat zijn niet zonder meer te vervangen door andere middelen. Glyfosaat, MCPA en 2,4 D zijn erg belangrijk voor de bestrijding van wortelonkruiden, waarvoor weinig en soms geen alternatieven zijn. Glyfosaat wordt ook vaak gebruikt voor het doodspuiten van grasland of vlak voor opkomst afbranden van al opgekomen onkruid.
Vervanging van een product door een ander product, geeft soms milieuproblemen. Zo wordt nu nog meer glyfosaat gebruikt sinds de inperking van het gebruik van Reglone. De middelen helemaal niet gebruiken, zoals in de biologische landbouw, geeft beperkingen aan de teelten en zorgt voor aanzienlijk meer kosten, bijvoorbeeld door handwieden.
De toelating van middelen loopt gevaar indien ze milieuproblemen veroorzaken. De leveranciers van de producten moeten aantonen dat bij het gebruik zoals op etiket beschreven staat geen milieuproblemen te verwachten zijn. Hierbij wordt rekening gehouden met het milieuprofiel van de stof.
Zo nodig worden extra voorschriften voor gebruik opgenomen (spuitvrije zone’s, verplichte driftreducerende doppen, DOB-voorschriften voor gebruik op verhardingen). In principe zouden de stoffen bij zorgvuldig gebruik geen milieuproblemen mogen veroorzaken.
Er zijn echter een aantal routes waarmee de middelen in het oppervlaktewater kunnen komen, die mogelijk onvoldoende bekend zijn of waarvan de gebruikers zich onvoldoende bewust zijn. Een route die onderbelicht en onderschat is gebleven is de afspoeling vanaf het erf of de was- en/of spoelplaats. Internationaal wordt geschat wordt dat minstens de helft van de emissie naar oppervlaktewater door puntemissies (lozing vanaf een vast punt) wordt veroorzaakt. En de overige helft door drift en afspoeling via de grond.
Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) heeft op basis van enquêtes en enkele metingen doorgerekend dat het simpele wegwaaien van een plastic afsluitfolie met daaraan bestrijdingsmiddelenresten al een milieubelasting kan geven van 100 tot 2.500 keer boven de norm (MTR). De buitenkant van de spuit schoonmaken kan op basis van metingen tien tot twintig keer de norm overschrijden.
De grootste overschrijdingen worden veroorzaakt door intern reinigen van de spuit en de restvloeistof die vrijkomt niet op een goede manier kwijt kunnen. Bij een schatting van 10 liter restvloeistof die bij schoonmaken vrij komt, is de overschrijding (berekend voor de werkzame stof terbutylazin) al 4.000 keer. Stoffen die in het riool komen worden hier veelal niet uitgezuiverd. De Limburgse beken bevatten meer glyfosaat nadat het gezuiverde rioolwater in de beek teruggevoerd werd.
De manier waarop de spuit schoongemaakt wordt, en bijvoorbeeld zoveel mogelijk al verdund over veld uitgereden, is bepalend en belangrijk om problemen in oppervlaktewater te voorkomen. Ook zorgen dat dit niet vlakbij watergangen gebeurt is belangrijk, net als een goede structuur van het veld en voorkomen dat middel niet vanuit plassen van het land kan spoelen.
PPO onderzoekt goedkope oplossingen om restwater met bestrijdingsmiddelen op het erf te zuiveren. Nadenken over de mogelijke routes, goedkope oplossingen zoeken voor knelpunten en secuur werken is essentieel voor behoud van onkruidbestrijdingsmiddelen.
Bron: www.agd.nl